Saken er produsert og finansiert av Havforskningsinstituttet - Les mer
Havforskningsinsituttet har fått fleire meldingar om at blåskjel har forsvunne frå stader der dei alltid har vore. Kvifor forsvinn dei?

Framleis uklart kvifor blåskjela brått forsvinn

Forskarane har endå ikkje funne ei samla forklaring på kvifor blåskjel langs Norskekysten plutseleg vert borte. I nokre av tilfella trur forskarane svaret kan vera sjukdom.

1.5 2017 04:00

Dei siste seks åra har det jamt og trutt tikka inn meldingar til Havforskingsinstituttet om blåskjel som er blitt borte – frå plassar der dei «alltid» har vore.

Meldingane har komme frå heile kysten, frå svenskegrensa til Finnmark, noko som vart omtalt i fleire norske media hausten 2016.

Starta undersøkingar

Ettersom meldingane haldt fram med å komme, valte Havforskingsinstituttet å undersøke saka nærare.

– Vi bestemte oss for å undersøke og systematisere meldingane, for å sjå nærare om det var fellestrekk, som kunne vise til ei årsak til at dette skjer, fortel forskar Tore Strohmeier.

Forskarane hadde fleire hypotesar til kvifor lokale blåskjelbestandar forsvann, som næringsverksemd, temperaturendringar i havet eller miljøgifter.

Men det var ingen klare fellestrekk som peika seg ut.

– Vi hadde håpa å finne ein felles faktor, men det gjorde vi ikkje. Det var ikkje mykje som var likt for alle plassane vi fekk inn meldingar i frå, fortel Strohmeier.

Han understrekar at det heller ikkje er nokre av dei moglege årsakene som ein kan sjå bort frå.  

– Det kan sjå ut som det kan vera ulike årsaker til at blåskjela vert borte, frå dei ulike lokalitetane.

Enkelte stader kan det også sjå ut til at blåskjela kjem tilbake, eller at dei har flytta seg ein kort avstand.

Sjukdom kan vera ei årsak

Denne første undersøkinga er basert på ein gjennomgang av meldingane som har komme inn til Havforskingsinstituttet.

Nokre av rapportane viste at skjela har døydd akutt. Det kan tyda på at det i nokre av tilfella kan vera sjukdom som er årsaka til at skjela forsvinn.

Nyleg vart to prøvar frå bestandar der blåskjel døydde akutt, undersøkt av forskarane. Men ein fann ikkje noko klar årsak til kvifor skjela døydde.

Parasittsjukdom funne i skjell på Vestlandet


Seniorforskar Stein Mortensen (Foto: Havforskningsinstituttet)

Nyleg vart parasitten Marteilia refringens funne i blåskjel på Bømlo i Hordaland. Denne parasittsjukdommen har aldri før blitt påvist i Noreg.

Skjell som er smitta av parasitten kan døy av avmagring og skader i fordøyingssystemet.

– I blåskjel vi har samla inn frå andre område langs kysten har vi så langt ikkje påvist denne parasitten, seier seniorforskar Stein Mortensen.

– Men parasitten kan vera ei av fleire årsaker til at blåskjela døyr.

Vil fortsetta jakta etter svar

I det vidare arbeidet vil forskarane finna ut kor utbreidd parasitten Marteilia refringens faktisk er langs norskekysten.

Både ville bestandar og dyrka blåskjel vil bli undersøkt.

– Vi er allereie i gang med nye undersøkingar på funnstaden på Bømlo, fortel Mortensen.

Referanse:

Andersen, S. m.fl.: Meldinger om blåskjell som er forsvunnet – oppsummering for 2016. Rapport fra Havforskningsinstituttet (2017).

forskning.no ønsker en åpen og saklig debatt. Vi forbeholder oss retten til å fjerne innlegg. Du må bruke ditt fulle navn. Vis regler

Regler for leserkommentarer på forskning.no:

  1. Diskuter sak, ikke person. Det er ikke tillatt å trakassere navngitte personer eller andre debattanter.
  2. Rasistiske og andre diskriminerende innlegg vil bli fjernet.
  3. Vi anbefaler at du skriver kort.
  4. forskning.no har redaktøraransvar for alt som publiseres, men den enkelte kommentator er også personlig ansvarlig for innholdet i innlegget.
  5. Publisering av opphavsrettsbeskyttet materiale er ikke tillatt. Du kan sitere korte utdrag av andre tekster eller artikler, men husk kildehenvisning.
  6. Alle innlegg blir kontrollert etter at de er lagt inn.
  7. Du kan selv melde inn innlegg som du mener er upassende.
  8. Du må bruke fullt navn. Anonyme innlegg vil bli slettet.

Annonse

Blåskjell

Navn på latin: Mytilus edulis

Familie: Mytilidae

Levetid: 20 år eller mer

Størrelse: Opp til 10 cm lengde

Leveområde: Lever hovedsakelig i tidevannsonen festet til stein eller annet fast underlag. Blåskjell er utbredt i hele nordlige Atlanterhavet, langs hele norskekysten

Gytetid: Gyter hovedsakelig i sommerhalvåret

Føde: Planteplankton, dyreplankton, bakterier, andre mikroorganismer og dødt organisk materiale

Emneord