Forskarane som fronta vaklande teoriar

Dei var anerkjente forskarar som nekta å innsjå at dei tok feil, sjølv etter at teoriane deira var forlate av dei fleste kollegaer.

Publisert
Fysikar Lord Kelvin og astrofysikar Fred Hoyle var anerkjente forskarar som forsvarte teoriar ingen lenger trudde på. (Foto: Wikimedia Commons/Cardiff University/montasje NRK)
Fysikar Lord Kelvin og astrofysikar Fred Hoyle var anerkjente forskarar som forsvarte teoriar ingen lenger trudde på. (Foto: Wikimedia Commons/Cardiff University/montasje NRK)

I artikkelen Seniorsaken i Morgenbladet samanliknar forskarane Bjørn Samset og Henrik Svensen gruppa av klimaskeptiske akademikarar med dei aldrande motstandarane av platetektonikk-teorien, ein teori som i dag er breitt akseptert blant geologar og geofysikarar.

Om klimaskeptikarar verkeleg er talsmenn for eit forelda syn, mens klimaforskarar representerer eit nytt paradigmeskifte, vil historien vise.

For utanforståande kan det uansett verke underleg at etablerte forskarar vel å stå last og brast med teoriar som andre ser på som avleggs, men førsteamanuensis Rasmus Slaattelid ved Senter for vitskapsteori ved Universitetet i Bergen har ei forklaring:

– Vitskapleg forsking er som vi veit ein grundig og langsam prosess. Å nå eit høgt nivå krev mykje tid og arbeid og er ei langsiktig investering. Å gje alt på båten for å bygge seg opp på nytt er ikkje veldig attraktivt, og i ein slik situasjon kan vel rolla som akademisk stabeis framstå som eit respektabelt alternativ.

Her presenterer vi forskarar som haldt med «tapar-teoriar» i viktige vitskaplege paradigmeskifte, sett i etterpåklokskapens lys.

_____________________

Les hele saken på NRK.no