Saken er produsert og finansiert av NIFES - Les mer
Berggylte er ein leppefisk og har ein kraftig leppe som er karakteristisk for familien.

Slik kartla forskarane genomet til berggylta

Takka vere ein liten fisk frå Øygarden veit vi no korleis berggylta er sett saman. Denne informasjonen kan igjen brukast til at fisken får eit best mogleg liv i oppdrettsanlegget.

28.11 2016 04:00

Reinsefisk har dei siste åra vorte populære inventar i laksemerdar. 

Dette fordi dei et parasittar og såleis er ein skånsam måte å få bukt med luseproblemet på, heilt utan kjemikaliar.

Fram til nyleg har villfanga fisk vorte nytta, men reinsefisk er blitt så populært at dette ikkje lenger er berekraftig.

– Løysinga har vorte oppdrett av mellom anna leppefisken berggylte, seier NIFES-forskar Øystein Sæle.

Avansert kokebok

Oppdrett av nye fiskeartar gir nye utfordringar.

Det har difor vore nødvendig å kartleggje, eller som det heiter på fagspråket, sekvensere, genane til den vesle fisken.

På denne måten kan forskarane studere kva ernærings- og livsbehov berggylta har.

I dette prosjektet har forskarar frå NIFES og Senter for økologisk og evolusjonær syntese (CEES) funne fram til oppskrifta på berggyltegenomet.

Men kva er eigentleg eit genom?

Eit genom er heile arvestoffet til ein organisme.

– Svært forenkla kan vi seie at genomet inneheld oppskrifta på korleis ein kan lage eit heilt individ, nesten som ei slags kokebok, forklarar Sæle.

Eit gigantisk puslespel

Utgangspunktet for det heile vart ei heldig utvald berggylte frå eit oppdrettsanlegg i Øygarden. Arvestoffet frå fisken vart reinsa, og deretter delt opp i millionar av små bitar.

I prosjektet vart det nytta to ulike teknologiar for å sekvensere arvestoffet.

Den eine metoden kan lese av mange, men korte, rekkjer av alle byggjesteinane som til saman utgjer eit genom. Desse sekvensane inneheld lite feil.

Den andre metoden produserer svært lange avlesingar av byggjesteinane, men har ofte manglar.

– Ved å bruke to teknologiar kan kvar av dei dekkje over veikskapane til den andre, forklarar Kai Kristoffer Lie, som også er forskar på NIFES, og som saman med Sæle har vore involvert i kartlegginga av berggyltegenomet.

Når alle bitane med arvestoff er identifisert, må rekkjefølga rekonstruerast, som i eit gigantisk puslespel.

For å kunne gjere dette, vert genomet sekvensert svært mange gongar, og ein får mange overlappande bitar.

Eit dataprogram kan deretter setje bitane saman og plukke ut dei som er blitt lest av feil.

CEES har lang røynsle med genomsekvensering og har utvikla ein prosedyre som er brukt i liknande prosjekt tidlegare. Denne prosedyren har òg fungert bra til sekvensering av leppefisken.

Ny og betre teknologi

Tidlegare var det svært vanskeleg og kostbart å undersøke alt DNA-et til eit individ. Dei siste åra har teknologien kome så langt at det er mogleg å sekvensere eit genom av høg kvalitet relativt kjapt og rimeleg.

Dette er det første leppefiskgenomet av god kvalitet, så det kan fungere som eit såkalla referansegenom.

– Dersom nokon sekvenserar genomet til ein annan leppefisk kan det nye genomet samanliknast med dette, seier Lie.

DNA står for deoksyribonukleinsyre og er eit kjemisk stoff som finst i alle celler. Det mest brukte målet på lengda av DNA, er antal nukleinsyrer gitt som megabasar.

– Det ferdig kartlagde berggyltegenomet var på 805 megabasar. Dette er om lag på same storleik som genomet til torsken. Til samanlikning er genomet til laksen, og faktisk også mennesket, på om lag 3000 megabasar, seier Lie.

Den best moglege gylta

Kva er eigentleg vitsen med å kartleggje genomet til berggylta?

– Når vi no har fått kjennskap til genomet, håpar vi på å kunne identifisere genar og genvariasjonar som kan fortelje meir om korleis fisken er bygd opp og fungerer, forklarar Sæle.

Denne informasjonen kan igjen brukast til å sørgje for at fisken får den best moglege ernæringa og miljø i oppdrettsmerden.

– Vårt endelege mål er jo å kunne lage ein best mogleg luseetar, avsluttar Sæle.

forskning.no ønsker en åpen og saklig debatt. Vi forbeholder oss retten til å fjerne innlegg. Du må bruke ditt fulle navn. Vis regler

Regler for leserkommentarer på forskning.no:

  1. Diskuter sak, ikke person. Det er ikke tillatt å trakassere navngitte personer eller andre debattanter.
  2. Rasistiske og andre diskriminerende innlegg vil bli fjernet.
  3. Vi anbefaler at du skriver kort.
  4. forskning.no har redaktøraransvar for alt som publiseres, men den enkelte kommentator er også personlig ansvarlig for innholdet i innlegget.
  5. Publisering av opphavsrettsbeskyttet materiale er ikke tillatt. Du kan sitere korte utdrag av andre tekster eller artikler, men husk kildehenvisning.
  6. Alle innlegg blir kontrollert etter at de er lagt inn.
  7. Du kan selv melde inn innlegg som du mener er upassende.
  8. Du må bruke fullt navn. Anonyme innlegg vil bli slettet.

Annonse

Emneord